Demans, ilerleyen yaş ile beyindeki bir takım değişmeler sonrası oluşan bellekte bozulma, konuşma güçlüğü, söylenen şeyleri ya da daha önce bilinen şeyleri yapamama, çevresindeki eşya ve varlıkları tanıyamama, hesap ve plan yapma güçlüğü, sorunları çözememe, davranışları yeri geldiğinde sonlandıramama ve uygun yargıda bulunamama gibi özellikler ile kendini gösteren ilerleyici bir rahatsızlıktır.

Demansın Görülme Sıklığı

65 yaş üzerindeki grubun % 2-4’ünde, 85 yaş üzerinde ise % 20 oranında görülmektedir. Daha nadiren 50’li yaşlarda da rastlanılmaktadır. Çok yavaş, sinsi bir seyir izlemektedir.

Demans'ın Belirtileri

• Unutkanlık: Demanslı kişiler esas olarak yakın zamanda gerçekleşen olayları, biraz önce ne söylendiğini, ne yapmak üzere olduklarını unuturlar. Daha önceki olayları unutma daha sonraki evrelerde görülür.
• Oryantasyon sorunları: Demanslı bir kişi kolaylıkla yolunu kaybeder ya da nerede olduğunu unutur.
• Plan yapma ve ileriyi düşünme zorluğu: Örneğin randevu almaları son derece zordur.
• Düşünme bozuklukları: Demanslı kişiler konuşma güçlükleri ve hesap yapma güçlükleri yaşarlar.
• Belirli eylemlerde zorluk: Örneğin giyinmeleri artık o kadar kolay değildir.
• Değişen karakter özellikleri: Davranış bozuklukları görülür. Demanslı kişiler ajitedir, çoğu zaman geceleri huzursuz, bazen kuşkucu ya da saldırgandır.

Zamanla, bu bozukluklar normal yaşamı etkileyecek kadar ciddi hal alır. İş yapma, diğer etkinlikler ve günlük temaslar giderek daha güçleşir. Hastalık ilerledikçe, hasta günlük bakımı için başkalarına daha bağımlı hale gelir.

Demans'ın Nedenleri  

Demans’ın farklı nedenleri olabilir ama her zaman beyin hücrelerinin hasar görmesi sonucu oluşur. Bu hasar 'dahili' ya da 'harici' olabilir.

• Alzheimer hastalığı söz konusu olduğunda, bu hasar dahilidir. Beyin hücrelerinde otomatik olarak değişiklikler meydana gelir ve çalışmalarını önler. Hücreler sonunda ölür.
• Olası bir harici hasar oksijen eksikliği sonucu olabilir. Bu, beyindeki kan damarları sertleştiğinde meydana gelen durumdur. Bazı olgularda, bu durum beynin farklı bölgelerinde meydana gelmektedir. Buna multi-infarkt demans ya da vasküler demans adı verilmektedir.

Diğer, nadir demans formları şunlardır:

• Lewy cisimcikli demans
• Parkinson ile bağıntılı demans
• Frontotemporal demans

Ayrıca, diğer bazı hastalıklarında varlığı demansa yol açabilir. Örneğin: yetersiz işlev gören bir tiroid bezi, ciddi vitamin eksikliği, Huntington hastalığı gibi nadir genetik bozukluklar, AIDS'de olduğu gibi beyin enfeksiyonları, beyin zarları arasında tıkanma, beyin sıvısının boşalması ve akciğer & meme kanserinin yayılması gibi habis beyin hastalıkları.

Demans Riskini Arttıran Etkenler

İlerleyen yaş (özellikle 75 yaş üzeri) genel anlamda demans riskini arttırmaktadır. Alzheimer tipi demans’ta yakın akrabalık görülme riskini yükseltmektedir. Damarsal (vasküler) tipte ise yüksek tansiyon, kalp-kapak hastalıkları, beslenme yetersizlikleri demans riskini arttıran etkenlerdir.

Alzheimer Hastalığı

Alzheimer hastalığı en sık görülen demans türüdür. Tüm demans hastalarının yaklaşık %60'ı Alzheimer hastasıdır.

Bu hastalıkta, sıklıkla beyin hücrelerinde değişiklikler meydana gelir ve onları işlev göremez hale getirir. Bu beyin hücreleri sonunda ölür. Bu yavaş yavaş devam ederek giderek artan sayıda beyin hücresini kapsar. Temel olarak beynin belli bir bölümündeki hücreler etkilenir. Bu bölüm dış korteks’tir. Bu, düşünmek için kullandığımız bölümdür. Alzheimer hastalığının nedeni hala bilinmemektedir. Bu hastalık genellikle kısa dönemli bellek bozukluğuyla baslar.

Alzheimer hastaları randevularını unutur, dün kendisini kimin ziyaret ettiğini ya da ne yediğini hatırlamaz. Daha sonra bazı eylemler ve etkinliklerde sorunlar, dil sorunları, hesap yapma, giyinme güçlükleri ve benzeri zorluklar yaşamaya baslar. Bu hastalık ilk belirtilerinden itibaren yaklaşık 5 ila 10 yıl içinde ölüme yol açabilmektedir.